مواد آلي خاك كه از فساد و تجزيه باقيمانده هاي گياهي و حيواني توسط موجودات ذره بيني خاك حاصل مي شوند ، نقش مهمي در بهبود خصوصيات فيزيكي ، شيميايي ، بيولوژيكي و حاصلخيزي خاك دارند بطوريكه ميزان عملكرد محصولات تابع مقدار موادآلي خاك مي باشد .
در خاكهاي حاصلخيز و غني از مواد آلي ، ذرات بسيار ريز خاك توسط مواد آلي بهم چسبيده و ايجاد دانه هاي درشتي مي نمايند و در صورت فقدان مواد آلي ، ذرات ريز خاك بصورت پراكنده بوده و در اين حالت فضاهاي خالي بين ذرات خاك كوچك است . در چنين شرايطي سرعت حركت آب در خاك كند بوده و در اثر پر شدن فضاهاي كوچك از آب ، عمل تهويه به خوبي انجام نمي گيرد .
همچنين با كاهش مواد آلي خاك و كوچك تر شدن اندازه ذرات خاك در اثر پراكندگي ، حجم كلي فضاي خالي خاك كاهش يافته و قدرت نگهداري آب در خاك كم مي شود .
در خاكهاي فاقد مواد آلي و بخصوص در خاكهاي رسي بعلت فقدان فضاهاي درشت و كندي سرعت نفوذ آب در خاك ، آب در سطح خاك جريان يافته و موجب فرسايش مي گردد و پس از خشك شدن سطح خاك ، ايجاد سله از جوانه زدن بذور جلوگيري مي كند .
ظرفيت تبادل كاتيوني كه رابطه تنگاتنگي با درجه حاصلخيزي خاك دارد نيز به مقدار زيادي تابع مقدار مواد آلي خاك است .
از ديگر ويژگيهاي مهم كودهاي آلي ، تأثير آنها در اسيدي كردن خاك و كاهش PH آن مي باشد . گاز كربنيك حاصل از تجزيه مواد آلي در واكنشهاي شيميايي خاك وارد شده و از اين راه موجب كاهش PH و حلاليت بيشتر عناصر غذايي در خاك مي گردد .
با توجه به مطالب فوق ، كاربرد كودهاي آلي و دامي داراي مزايا و اثراتي به شرح زير مي باشد :
بهبود ساختمان خاك ، كم كردن جرم حجمي ظاهري و افزايش تخلخل خاك ، تيره كردن رنگ خاك و جذب انرژي بيشتر ، افزايش نفوذپذيري بعلت افزايش تخلخل ، افزايش ظرفيت نگهداري آب خصوصا" در خاكهاي شني ، كاهش چسبندگي خاكهاي رسي ، افزايش چسبندگي خاكهاي شني ، تهويه بهتر بعلت افزايش تخلخل خاك ، افزايش ظرفيت تبادل كاتيوني ( CEC ) ، كاهش موضعي PH ، افزايش خاصيت بافري ، شركت در فرايندهاي اكسيد و احياء و تشكيل كمپلكس با عناصر و تسهيل جذب آنها توسط گياهان .
مواد آلي همچنين تأمين كننده بخشي از عناصر غذايي مهمي همچون ازت ، فسفر و پتاسيم مي باشند . بدليل تأثير روي PH و تشكيل كمپلكس ، موجب تحرك عناصر غذايي در خاك و جذب بهتر توسط ريشه مي شوند و بدليل افزودن ظرفيت تبادل كاتيوني ( CEC ) موجب افزايش ظرفيت نگهداري عناصر غذايي مي شوند .
با توجه به مطالب ذكرشده نتيجه مي گيريم كودهاي آلي و شيميايي لازم و ملزوم يكديگر بوده و هردو جهت ايجاد شرايط مناسب جهت رشد گياهان مورد نياز مي باشند و عوارض نامطلوب مصرف دراز مدت و بي رويه كودهاي شيميايي بدون مصرف كودهاي آلي و حيواني به اثبات رسيده است .
از طرفي در مناطق خشك و نيمه خشك كشور ، از يك طرف بدليل بالا بودن درجه حرارت و كمبود رطوبت سرعت تجزيه مواد آلي بالاست و از طرف ديگر بازگشت مواد آلي يا بقاياي گياهي به خاك كم مي باشد . كه اين دلايل موجب مي شود خاكهاي مناطق خشك و نيمه خشك كشور ، ذاتا" از نظر مواد آلي فقير باشند . مناطق پسته كاري نيز كه عمدتا" در مناطق خشك قرار داشته بعلت محدوديتهاي اضافه ديگر همچون عدم وجود ساختمان مناسب خاك در اغلب نقاط ، بالا بودن PH ، سبكي يا سنگيني بيش از حد بعضي از خاكها و بالا بودن دور آبياري و ... نياز شديد و مبرم به مواد آلي از جمله كودهاي دامي و حيواني داشته و استفاده از مواد آلي بصورت كودهاي حيواني در باغات پسته اجتناب ناپذير مي باشد و حداقل هر دو سال يكبار كودهاي حيواني بايستي در باغات به مقدار كافي مصرف شود .
كود شيمي آلي جنوبگان كه تركيبي از كود مرغي و عناصر غذايي پرمصرف و ريزمغذي و يا به عبارت ديگر كود مرغي غني شده با عناصر ماكرو و ميكروي مورد نياز گياه است ، انتخابي مناسب و مقرون به صرفه جهت تأمين مواد آلي مورد نياز باغات ، مزارع ، گلخانه ها و محصولات جاليزي مي باشد .
روش و میزان مصرف این کود
جالیز و زراعت دویست تا پانصد کیلو در هکتار
در باغات دو الی چهار تن در هکتار میباشد بسته به سن و تاج درخت
منابع :
1- كشاورزي پايدار و افزايش عملكرد با بهينه سازي مصرف كود در ايران تأليف دكتر محمد جعفر ملكوتي
2- تشخيص و رفع كمبود عناصر غذايي در پسته تأليف دكتر سيد جواد حسيني فرد ، مهندس حميد عليپور